Sybrand Buma waarschuwde als informateur in zijn eindverslag precies voor wat later gebeurde. Informateur Rianne Letschert had een vergelijkbare waarschuwing. Dat Buma coalitie en oppositie nu de spiegel mag voorhouden getuigt van grote zelfkritiek van Rob Jetten en zijn coalitie. De premier had bijna de gang naar het paleis gemaakt.
Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de gebeurtenissen achter de schermen en de valkuilen, kansen en verrassingen waarmee Buma moet rekenen. En die waarmee hijzelf de Haagse politieke wereld zou kunnen verrassen en richting geven. Hoe kan hij behendig en effectief te werk gaan? Welke klippen moet hij omzeilen? Welke aanpak geeft hem optimaal de ruimte om een bruikbaar advies te schrijven? En welke fout maakte de Kamer zelf meteen al bij de start?
***
Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!
Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje en wij zoeken contact.
***
Het is goed te beseffen dat Buma géén informateur is die gesprekken leidt tussen mogelijke regeerpartners. Zijn observaties en adviezen zullen het geheel van de spelregels en gedragsvoorschriften aan de Haagse werkelijkheid betreffen. En dat past uitstekend bij zijn formele rol en functie.
Het past evenzeer bij zijn achtergrond als staatsrechtkenner en wat behoudende beschouwer met CHU-wortels. ‘Te lief’ of ‘te optimistisch’ zal hij niet zijn. Tegelijkertijd komt zijn legendarische ‘bumor’ erg van pas bij al te veel kippendrift. Zijn politieke wijsheid en ervaring komt op crisismomenten goed van pas. Zoals Wim Kan ooit zei over een verre voorganger van Buma, vice-president van de raad van state Louis Beel: “We kunnen Beel niet missen. Op Soestdijk hangt-ie naast de telefoon: politie, brandweer, Beel.”
Buma’s focus ligt op het ‘financieel fundament’, schreef Jetten. Juist daar ging veel mis. De afgesproken begrotingsregels golden alleen voor het kabinet en de verwante fracties: een minderheidscoalitie. Al in de zomer zagen we met name VVD-minister Eelco Heinen (Financiën) hiermee de mist ingaan. Op Prinsjesdag en de Algemene Politieke beschouwingen werd dit wel opgemerkt, maar niet gerepareerd. Precies hier kan Buma met doordachte advisering rond de werking van zulke begrotingsregels bij in Nederland niet erg bekende minderheidssituaties voor nuttig werk zorgen.
In Scandinavië is daarmee ervaring opgedaan. Noorwegen, Zweden en Denemarken kennen elk hun tradities en werkwijzen die inspirerend zijn maar niet zomaar gekopieerd kunnen worden. De crux is wel dat men in elk land politiek-parlementaire procedures kent – en handhaaft! – voor een gezamenlijke route met kaders bij het opstellen en afspreken van begrotingen.
Meer dan bij ons is daar het hele parlement betrokken en medeverantwoordelijk voor het complete begrotingsproces. Buma kan juist vanuit zijn rol aan kabinet en Kamers een routekaart schetsen hoe dergelijke spelregels en verantwoordelijkheden in ons bestel hun nuttige plaats kunnen krijgen. En hoe de Kamers deze spelregels vervolgens ook handhaven.
Voorjaarnota, Europees Semester en Prinsjesdag hoeven dan niet meer zo’n onoverzichtelijke en verwarrende knoeiboel te zijn. De D66-premier kan dan in de geest van Hans van Mierlo een staatkundige vernieuwing realiseren, terwijl het CDA aan de hand van oud-partijleider Buma de politiek hervormt. Onder het motto: het kan wel, het kan anders.
***
Verder luisteren
Minderheidscoalitie
625 – De VVD-crisis in de coalitie van Jetten
604 – D66 en CDA hadden in de kabinetsformatie te veel haast, daardoor gaat het nu zo stroef
563 – Als minderheid meerderheden maken
615 – Wat is er aan de hand met de VVD?
Financieel fundament
619 – De stroperige weg naar een slagvaardige overheid
587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis’
Wijze raadgevers
210 – Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde
208 – Max Weber: wetenschap als beroep en politiek als beroep
226 – In het oog van de orkaan: Roel in ’t Veld over wat er mis is met politiek en bestuur
Buma vertelt
11 – Sybrand en Wiete Buma over Gerlacus Buma
***
Tijdlijn
00:00:00 – Deel 1
00:23:52 – deel 2
00:42:42 – deel 3
01:02:10 – Einde
See omnystudio.com/listener for privacy information.
